Het begint met een golf van warmte vanuit je borst of nek, je gezicht gloeit, je hart klopt sneller en binnen een minuut sta je te zweten waar je net nog rustig zat. Opvliegers zijn de bekendste overgangsklacht en voor veel vrouwen de vervelendste. Zeker als ze midden in een vergadering komen, of ‘s nachts. In dit artikel lees je waar ze vandaan komen, welke triggers je kunt vermijden en wat regelmatig bewegen ermee te maken heeft.
Wat zijn opvliegers en hoe voelen ze?
Een opvlieger is een plotselinge warmtegolf die meestal begint bij je borst, nek of gezicht en zich naar boven uitbreidt. Je huid kan rood worden, je gaat zweten en soms voel je je hart bonzen. Na afloop hebben veel vrouwen het koud door het afkoelende zweet. Een opvlieger duurt meestal één tot vijf minuten.
Hoe vaak ze komen verschilt enorm. De ene vrouw heeft er een paar per week, de andere tientallen per dag. Komen ze ‘s nachts, dan heten ze nachtzweten en verstoren ze je slaap, vaak nog ingrijpender dan de opvliegers overdag.
Waardoor krijg je opvliegers?
De oorzaak zit in je hersenen, in het gebied dat je lichaamstemperatuur regelt. Oestrogeen helpt dat interne thermostaatje stabiel te houden. Als je oestrogeenspiegel in de overgang daalt en schommelt, raakt de thermostaat overgevoelig. Kleine temperatuurveranderingen die je vroeger niet eens opmerkte, leest je brein nu als oververhitting. De reactie is een noodprocedure om af te koelen. Bloedvaten in je huid gaan wijd open en je zweetklieren slaan aan. Dat is de opvlieger.
Opvliegers horen bij de overgang, maar kunnen ook andere oorzaken hebben, van medicijnen tot schildklierproblemen. Twijfel je, of ben je nog geen 40, laat het dan checken bij je huisarts. Meer over alle overgangsklachten lees je in onze pillar over gezond door de overgang.
Welke triggers kun je vermijden?
Een opvlieger komt zelden helemaal uit het niets. Bekende uitlokkers:
- Warme ruimtes, hete douches en dikke kleding
- Alcohol, vooral in de avond
- Koffie en andere cafeïnehoudende dranken
- Pittig eten
- Stress en spanning, de meest onderschatte van allemaal
Houd een paar weken bij wanneer je opvliegers komen en wat je ervoor deed. Vaak zie je een patroon, en dan weet je waar voor jou de winst zit. Verder helpt kleden in laagjes, zodat je snel iets uit kunt trekken, en een flesje koud water binnen handbereik.
Helpt bewegen tegen opvliegers?
Hier wordt het interessant. Onderzoek wijst erop dat vrouwen met een goede conditie vaak minder last hebben van opvliegers, al is het bewijs niet bij elke studie even sterk. De verklaring is logisch. Opvliegers zijn een storing in je temperatuurregeling, en er is weinig dat je temperatuurregeling zo goed traint als regelmatig bewegen. Een getraind lichaam gaat efficiënter om met warmte, zweet doelmatiger en herstelt sneller van een warmtepiek.
Daarnaast werkt beweging op de triggers. Het verlaagt je stressniveau, verbetert je slaap en helpt bij een gezond gewicht, en alle drie hangen samen met de ernst van opvliegers. Verwacht geen wondermiddel dat ze morgen laat verdwijnen. Verwacht wel een lijf dat er beter mee omgaat.
Sporten mét opvliegers: zo blijft het comfortabel
Bang dat je midden in een training een opvlieger krijgt? Dat gebeurt, en het is geen enkel probleem. Een paar dingen maken het comfortabel:
- Train in een geventileerde ruimte en in luchtige laagjes
- Kies een rustig, gelijkmatig tempo in plaats van alles-of-niets pieken
- Zet water klaar en neem gerust een korte pauze als een opvlieger komt, daarna train je gewoon verder
- Kies een omgeving waar je je op je gemak voelt
Dat laatste is bij hart for her geen bijzaak. Je traint er alleen met vrouwen, in kleine groepen, en onze coaches weten wat opvliegers zijn zonder dat je iets hoeft uit te leggen. De 30 minuten workout is bovendien kort genoeg om je lijf niet te oververhitten. Waarom een women-only omgeving voor veel vrouwen zo’n verschil maakt, lees je in ons artikel over women-only fitness.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Als opvliegers je dagelijks leven of je slaap ernstig verstoren, hoef je het niet uit te zitten. Er bestaan effectieve behandelingen, waaronder hormoontherapie en niet-hormonale medicijnen. Wat verstandig is, hangt af van jouw situatie en gezondheid, en dat gesprek voer je met je huisarts. Goede, onafhankelijke uitleg vind je op Thuisarts.nl.
Veelgestelde vragen
Hoe lang blijven opvliegers duren?
Gemiddeld hebben vrouwen er enkele jaren last van, rond en na de laatste menstruatie. Bij sommigen verdwijnen ze snel, bij anderen houden ze langer aan. Triggers vermijden en fit blijven maakt de periode vaak dragelijker.
Waarom heb ik vooral ‘s nachts last?
‘s Nachts is je temperatuurregeling extra gevoelig en liggen dekbed en warme slaapkamer op de loer. Een koele kamer en luchtig beddengoed schelen vaak al. Meer tips vind je in ons artikel over slecht slapen in de overgang.
Helpen supplementen zoals rode klaver of salie?
Het bewijs daarvoor is zwak. Sommige vrouwen ervaren baat, maar dat kan ook een placebo-effect zijn. Overleg met je huisarts of apotheker voor je iets slikt, zeker naast andere medicijnen.
Kunnen opvliegers ook iets anders zijn dan de overgang?
Ja. Schildklierafwijkingen, medicijnen en andere aandoeningen kunnen vergelijkbare klachten geven. Nieuwe of afwijkende klachten zijn altijd een check bij de huisarts waard.
Blijf je lijf de baas
Opvliegers bepalen al genoeg momenten van je dag. Laat ze niet ook nog bepalen dat je stopt met bewegen, want daarmee raak je een van je beste hulpmiddelen kwijt. Kom eens langs bij hart for her voor een vrijblijvende proefles en ervaar hoe 30 minuten trainen voelt in een omgeving waar niemand raar opkijkt van een rood hoofd.