De een krijgt opvliegers, de ander slaapt slecht en een derde voelt zich vooral niet zichzelf. Overgangsklachten komen in tientallen vormen, en dat maakt ze zo verwarrend. Veel vrouwen lopen jaren rond met klachten zonder de link met hun hormonen te leggen. In dit overzicht zetten we de belangrijkste klachten op een rij, met per klacht een eerlijk antwoord op de vraag die er het meest toe doet. Wat kun je eraan doen?
Wat is de overgang eigenlijk?
De overgang is de periode waarin je eierstokken geleidelijk stoppen met de productie van oestrogeen en progesteron. Die periode duurt gemiddeld vijf tot tien jaar en verloopt in fases, van de perimenopauze (de aanloop, vaak vanaf je 40e) tot de postmenopauze (na je laatste menstruatie). Omdat oestrogeen op vrijwel elk systeem in je lichaam invloed heeft, van je hersenen tot je botten, kunnen de klachten overal opduiken.
Hoe je de hele fase gezond doorkomt, lees je in onze pillar gezond door de overgang. Hieronder gaan we per klacht de diepte in.
De bekende overgangsklachten
Opvliegers en nachtzweten. De klassieker: een plotselinge warmtegolf met zweten en soms hartbonzen. Ze ontstaan doordat je interne thermostaat overgevoelig raakt. Triggers vermijden helpt, en fitte vrouwen ervaren ze vaak milder. Lees alles in ons artikel over opvliegers.
Slecht slapen. Minder progesteron betekent lichter slapen, en nachtzweten maakt het er niet beter op. De grootste winst zit overdag: bewegen, daglicht en op tijd afschakelen. Meer daarover in slecht slapen in de overgang.
Onregelmatige menstruatie. Vaak het allereerste signaal. Kortere of langere cycli, heviger of milder bloedverlies. Hoort erbij, maar zeer hevig bloedverlies is een reden om naar de huisarts te gaan.
Stemmingswisselingen en somberheid. Je hormonen beïnvloeden je stemming rechtstreeks. Prikkelbaarheid, korte lontjes en sombere periodes zijn geen karakterfout maar biologie, en er is veel aan te doen. Lees ons artikel over stemmingswisselingen.
Gewichtstoename en buikvet. Je stofwisseling vertraagt door spierverlies en de vetopslag verschuift naar je buik. Crashdiëten werken nu averechts, spiermassa opbouwen werkt wel. Het hele verhaal staat in afvallen in de overgang.
De minder bekende klachten (waar vrouwen het vaakst van schrikken)
Hartkloppingen. Je hart dat ineens tekeergaat terwijl je stilzit. Meestal onschuldig en hormonaal, maar laat nieuwe klachten altijd checken. In hartkloppingen in de overgang lees je wanneer je aan de bel trekt.
Gewrichtspijn en stijfheid. Oestrogeen smeert letterlijk je gewrichten. Stijve vingers en pijnlijke knieën horen bij de overgang, en bewegen helpt beter dan rust. Lees gewrichtspijn in de overgang.
Brain fog en vergeetachtigheid. Namen kwijt, woorden zoeken, een hoofd vol watten. Heel herkenbaar en bijna altijd tijdelijk. In ons artikel over brain fog lees je wat er gebeurt en wat helpt.
Vermoeidheid. Vaak een optelsom van slecht slapen, stress en hormonale verschuiving. De oplossing zit zelden in meer rust en vaker in slim doseren van beweging en herstel.
Hoge bloeddruk. Na de overgang stijgt het risico op hart- en vaatziekten doordat het beschermende effect van oestrogeen wegvalt. Meten is weten, en bewegen bij hoge bloeddruk is de best onderbouwde zelfzorg.
Botontkalking. Onzichtbaar maar ingrijpend: na de menopauze versnelt de botafbraak. Krachttraining is de meest directe manier om je botten sterk te houden. Lees botontkalking tegengaan.
Wat kun je zelf doen?
Er is geen pil die alle overgangsklachten oplost, maar er is wel een rode draad in wat werkt. Vier knoppen waar je zelf aan kunt draaien:
- Beweeg regelmatig, met kracht als basis. Krachttraining beschermt je spieren en botten, en regelmatige beweging verlicht aantoonbaar meerdere klachten tegelijk, van somberheid tot slecht slapen. Twee tot drie keer per week 30 minuten is al een stevige basis
- Bewaak je slaap. Vast ritme, koele slaapkamer, niet te laat intensief sporten
- Verlaag je stress. Stress versterkt vrijwel elke overgangsklacht. Korte trainingen, wandelen en ademruimte in je agenda doen meer dan je denkt
- Eet je basis op orde. Voldoende eiwit voor je spieren, calcium en vitamine D voor je botten, matig met alcohol
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga naar je huisarts als klachten je dagelijks leven serieus beperken, als je zeer hevig bloedverlies hebt, of bij klachten die ook iets anders kunnen zijn, zoals aanhoudende hartkloppingen of extreme vermoeidheid. Voor zware overgangsklachten bestaan effectieve behandelingen, waaronder hormoontherapie. Dat gesprek voer je met je arts. Betrouwbare informatie vind je op Thuisarts.nl.
Veelgestelde vragen
Hoeveel overgangsklachten bestaan er?
Er worden tientallen klachten aan de overgang toegeschreven, van opvliegers tot gewrichtspijn en brain fog. Welke jij krijgt en hoe zwaar is per vrouw anders. Sommige vrouwen merken weinig, anderen hebben jarenlang forse klachten.
Hoe lang duren overgangsklachten?
Gemiddeld duurt de overgang vijf tot tien jaar. De meeste klachten pieken rond de laatste menstruatie en nemen daarna geleidelijk af.
Ik ben pas 42, kunnen dit al overgangsklachten zijn?
Ja. De perimenopauze begint bij veel vrouwen tussen de 40 en 45, terwijl je nog gewoon menstrueert. Een veranderende cyclus is meestal het eerste signaal.
Helpt sporten echt tegen overgangsklachten?
Regelmatig bewegen is een van de weinige dingen die tegen meerdere klachten tegelijk werken: stemming, slaap, gewicht, botten, bloeddruk en gewrichten. Het is geen wondermiddel, maar wel de beste basis.
Je hoeft het niet uit te zitten
Overgangsklachten zijn normaal, maar dat betekent niet dat je ze maar moet ondergaan. Bij hart for her train je in 30 minuten aan de basis die al deze klachten verlicht, in een women-only omgeving met coaches die deze levensfase kennen. Plan een vrijblijvende proefles en voel zelf het verschil.